Aðgangur að eigin sjúkraskrá
"Ég hef hér nokkrar spurningar sem brenna á mér:
1. Á ég ekki rétt á að fá að sjá allar læknaskýrslur um mig?
2. Er einhver önnur regla varðandi trúnaðarlækna? Ef svo er
3. Er einhver leið fyrir mig að nálgast afrit af örorkumati mínu hjá trúnaðarlækni lífeyrissjóðs?
4. Hvað hefur viðkomandi læknir fyrir sér í því að hann eigi þessar skýrslur?"
Svör:
Í 2.-5. mgr. 14. gr. laga nr. 74/1997 um réttindi sjúklinga er mælt fyrir um rétt einstaklinga til aðgangs að eigin sjúkraskrá. Þar segir:
"Skylt er lækni og öðrum sem færa sjúkraskrá að sýna hana sjúklingi eða umboðsmanni hans, í heild eða að hluta, og afhenda þeim afrit skrárinnar sé þess óskað. Sama gildir gagnvart opinberum aðilum sem lögum samkvæmt athuga kæru sjúklings eða umboðsmanns vegna meðferðar. Heimilt er að taka gjald fyrir afrit af sjúkraská samkvæmt ákvæðum 12. gr. upplýsingalaga.
Upplýsingar í sjúkraskrá, sem hafðar eru eftir öðrum en sjúklingi sjálfum eða heilbrigðisstarfsmönnum, skal ekki sýna honum nema með samþykki þess sem upplýsingarnar gaf. Ef sá sem þannig hefur veitt upplýsingar um sjúkling er látinn eða horfinn eða neitar á óréttmætum grundvelli að veita samþykki sitt getur landlæknir ákveðið að sjúklingi eða umboðsmanni hans skuli veittur aðgangur að umræddum upplýsingum, í heild eða að hluta.
Telji læknir að það þjóni ekki hagsmunum sjúklings að afhenda framangreindum aðilum afrit sjúkraskrár skal án tafar framsenda landlækni afrit sjúkraskrárinnar til frekari afgreiðslu.
Landlæknir skal innan átta vikna ákveða hvort viðkomandi fái afrit sjúkraskrárinnar. Synjun landlæknis má skjóta til úrskurðar heilbrigðisráðherra."
Framangreind ákvæði gilda um alla þá sem færa sjúkraskrár, þ. á m. trúnaðarlækna. Ákvæðin gilda ekki um örorkumöt. Um aðgang þess sem örorkumat varðar að slíku mati fer hins vegar eftir 18. gr. laga nr. 77/2000 um persónuvernd og meðferð persónuupplýsinga. Þar er mælt fyrir um að hinn skráði (þ.e. sá sem persónuupplýsingar lúta að) eigi rétt á að fá vitneskju frá þeim sem ber ábyrgð á vinnslu persónuupplýsinga um eftirgreind atriði:
1. Hvaða upplýsingar um hinn skráða er eða hefur verið unnið með.
2. Tilgang vinnslunnar.
3. Hver fær, hefur fengið eða mun fá upplýsingar um hann.
4. Hvaðan upplýsingarnar koma.
5. Hvaða öryggisráðstafanir eru viðhafðar við vinnsluna, enda skerði það ekki öryggi vinnslunnar.
Þá segir að veita skuli vitneskju skriflega sé þess óskað.
Framangreindur réttur til að fá vitneskju um vinnslu persónuupplýsinga samkvæmt 18. gr. er ekki án undantekninga. Kveðið er á um þær í 19. gr. laga nr. 77/2000. Varðandi aðgang að heilsufarsupplýsingum, sem varðveittar eru af trúnaðarlæknum, getur einkum skipt máli í því sambandi 2. mgr. 19. gr. Þar segir að ákvæði 18. gr. eigi ekki við ef réttur hins skráða samkvæmt því ákvæði þykir eiga að víkja að nokkru eða öllu fyrir hagsmunum annarra eða hans eigin. Skuli þá m.a. tekið tillit til heilsu hins skráða og hagsmuna venslamanna hans. Þó megi samkvæmt beiðni veita umboðsmanni hins skráða vitneskjuna, enda mæli engar sérstakar ástæður gegn því.
Framangreint ákvæði 18. gr. laga nr. 77/2000 mælir ekki beinlínis fyrir um rétt til að fá afrit af upplýsingum. Sá sem vill nálgast slíkt afrit af eigin örorkumati getur hins vegar vísað til upplýsingalaga nr. 50/1996, nánar tiltekið 9. og 12. gr. Í 9. gr. segir að stjórnvöldum (í þessu tilviki Tryggingastofnun ríkisins) sé skylt, sé þess óskað, að veita aðila sjálfum aðgang að skjölum og öðrum gögnum sem varða tiltekið mál ef þau hafi að geyma upplýsingar um hann sjálfan. Frá því ákvæði eru undantekningar, þ. á m. 3. mgr. 9. gr. sem hefur að geyma ákvæði sem á við þegar í gögnum koma fram upplýsingar um einkamálefni annarra. Ætla má hins vegar að ólíklegt sé að þetta ákvæði geti átt við um örorkumöt.
Samkvæmt 2. mgr. 12. gr. skulu stjórnvöld, eftir því sem við verður komið og sé þess óskað, láta í té ljósrit eða afrit af gögnum. Sá sem á rétt til aðgangs að örorkumati með vísan til 9. gr. upplýsingalaga ætti því alla jafna að geta farið fram á að fá afrit af því.
Það hvort sá sem óskað er eftir gögnum hjá "eigi" gögnin skiptir ekki máli í ljósi framangreindra ákvæða. Aðgangur samkvæmt þeim er óháður eignarrétti að gögnum.