Tryggingar og þagnarheiti lækna
"Við kaup á sjúkdómatryggingu hjá tryggingafyrirtæki er heimilt að biðja mann um að leysa lækna frá þagnarheiti sínu?"
Um þagnarskyldu lækna er fjallað í 15. gr læknalaga nr. 53/1988. Samkvæmt 1. mgr. 15. gr. þeirra laga ber lækni að gæta fyllstu þagmælsku og hindra það að óviðkomandi fái upplýsingar um sjúkdóma og önnur einkamál er hann kann að komast að sem læknir.
Þessi grundvallarregla er ekki án undantekninga. Má þar nefna að samkvæmt 2. mgr. 15. gr. læknalaga gildir framangreint ekki ef lög bjóða annað. Þá segir í 2. mgr. sömu greinar að samþykki sjúklings, sem orðinn sé 16 ára, leysi lækni undan þagnarskyldu.
Í II. hluta laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga er fjallað um persónutryggingar, þ.e. líf-, slysa- og sjúkratryggingar, sbr. 2. mgr. 61. gr. laganna. Í 1. mgr. 82. gr. laganna segir um öflun upplýsinga um heilsufar í aðdraganda samninga um slíkar tryggingar:
"Á meðan félagið hefur ekki samþykkt að veita vátryggingu getur það óskað eftir upplýsingum sem hafa þýðingu fyrir mat þess á áhættunni. Í þeim tilgangi er félaginu heimilt að óska upplýsinga um sjúkdóma sem vátryggingartaki eða vátryggður, foreldri hans eða systkini eru haldin eða hafa verið haldin óháð því hvernig sjúkdómur hefur greinst. Slíkra upplýsinga skal aflað beint hjá vátryggingartaka, eða eftir atvikum vátryggðum, sem skal veita rétt og tæmandi svör eftir bestu vitund við spurningum félagsins. Vátryggingartaki, eða eftir atvikum vátryggður, skal staðfesta að þær upplýsingar sem hann veitir um sjúkdóma foreldra eða systkina sinna séu veittar með þeirra samþykki, enda sé með sanngirni hægt að ætlast til að hann hafi getað aflað slíks samþykkis."
Í framhaldi af þessu segir í 1. mgr. 82. gr.:
"Afli vátryggingafélag upplýsinga um sjúkdóma vátryggingartaka eða vátryggðs frá öðrum en honum skal, áður en þeirra er aflað, liggja fyrir skriflegt upplýst samþykki hans. Vátryggingartaki, og eftir atvikum vátryggður, skal að eigin frumkvæði veita upplýsingar um sérstök atvik sem hann veit, eða má vita, að hafa verulega þýðingu fyrir mat félagsins á áhættu."
Af framangreindu verður ráðið að vátryggingafélag getur óskað upplýsinga um sjúkdóma umsækjanda um vátryggingu frá öðrum en honum sjálfum, enda sé aflað skriflegs, upplýsts samþykkis frá viðkomandi fyrir slíkri upplýsingaöflun. Þetta ákvæði hefur verið túlkað svo að afla megi upplýsinga frá heilbrigðisstéttum að fengnu slíku samþykki, þ. á m. læknum, enda er þagnarskylda þeirra ekki án undantekninga eins og fyrr er rakið.
Þó svo að umsækjandi um vátryggingu geti samkvæmt þessu leyst lækni undan þagnarheiti sínu, þ.e. heimilað að heilsufarsupplýsinga um sig sé aflað frá honum, verður vátryggingafélag að gæta meðalhófs þegar slíkra upplýsinga er aflað. Félagið verður m.a. að fara að öllum grundvallarreglum 1. mgr. 7. gr. laga nr. 77/2000 um persónuvernd og meðferð persónuupplýsinga, þ. á m. að persónuupplýsingar skulu unnar með sanngjörnum, málefnalegum og lögmætum hætti og að öll meðferð þeirra skal vera í samræmi við vandaða vinnsluhætti persónuupplýsinga (1. tölul.); að þær skulu fengnar í yfirlýstum, skýrum, málefnalegum tilgangi og ekki unnar frekar í öðrum og ósamrýmanlegum tilgangi (2. tölul.); og að þær skulu vera nægilegar, viðeigandi og ekki umfram það sem nauðsynlegt er miðað við tilgang vinnslunnar (3. tölul.).